Adria, Cafe Bodo, Pod Znachorem. Poznaj historię stołecznych kawiarni z czasów okupacji

1 września, w rocznicę wybuchu II wojny światowej, zostanie uruchomiona strona internetowa www.uaktorek.pl. Na portalu na podstawie dostępnej ikonografii, archiwalnych numerów "Nowego Kuriera Warszawskiego", wspomnień czy pamiętników odtworzony został świat okupacyjnych kawiarni. Jakie kawiarnie wtedy funkcjonowały? Kto je odwiedzał? Kto w nich występował? Co się jadło, co się piło?

Spodobało ci się? Polub nas

Projekt "U Aktorek" realizuje Ośrodek KARTA. Ma on na celu popularyzację wiedzy o warszawskich kawiarniach artystycznych, w których podczas II wojny światowej pracowali i występowali najwybitniejsi artyści dwudziestolecia międzywojennego. W ramach projektu powstały: strona internetowa www.uaktorek.pl, aplikacja mobilna i przewodnik.

Stołeczne kawiarnie

Wybuch wojny przyniósł duże zmiany w życiu kulturalnym stolicy. Po ogłoszeniu kapitulacji Niemcy zamknęli teatry, kina, operę, operetkę i filharmonię. W październiku 1939 roku grupa znanych polskich artystów zatrudniła się do obsługi kelnerskiej w kawiarni "Café Bodo", mieszczącej się przy ulicy Foksal 17. Miejsce szybko zyskało dużą popularność wśród mieszkańców Warszawy; każdy chciał się napić kawy podawanej przez ówczesne gwiazdy. Tak nastała moda na kawiarnie artystyczne.

W latach 1939-1944 w Warszawie działało łącznie około 300 lokali gastronomicznych, wśród nich około 25 kawiarni, w których jako kelnerzy zatrudnieni byli głównie artyści. Obsługując gości, opowiadali anegdoty, recytowali fragmenty swoich ról. W kawiarniach odbywały się koncerty, wystawiano monodramy i kabarety. Do najsławniejszych należały m.in.: "U Aktorek", "Pod Znachorem", "Na Antresoli", "U Elny Gistedt".

Działalność konspiracyjna

Popularność i znaczenie kawiarni z czasem zaczęły budzić podejrzenia władz okupacyjnych. Wówczas kilka najbardziej prestiżowych lokali, np.: "Adria" musiało zmienić swój status na "nur für Deutsche". Policja niemiecka organizowała także niezapowiedziane kontrole lub przeprowadzała łapanki w okolicach kawiarni. W latach 1943-1944 warszawiacy, obawiając się aresztowania, coraz rzadziej odwiedzali popularne lokale.

Działalność kawiarni artystycznych zakończyła się wraz z wybuchem powstania warszawskiego. Najdłużej działała tytułowa kawiarnia "U Aktorek", która podczas powstania prowadziła powstańczą stołówkę oraz kontynuowała swoją działalność artystyczną.

U aktorekmateriały prasowe

Portal i aplikacja moblina

Na portalu www.uaktorek.pl, na podstawie dostępnej ikonografii, archiwalnych numerów "Nowego Kuriera Warszawskiego", wspomnień, pamiętników czy nagrań z archiwum historii mówionej odtworzony został świat okupacyjnych kawiarni.

- Użytkownik będzie mógł wczuć się w ich klimat - zobaczyć archiwalne zdjęcia i materiały wideo, posłuchać piosenek z tego okresu, zapoznać się z repertuarem, przeczytać menu. Na stronie znajdzie się również mapa 2D zbudowana na podstawie zdjęć lotniczych, dzięki której będzie można wybrać się na wirtualny spacer szlakiem kawiarni - informują twórcy portalu.

Spacer ulicami Warszawy śladem wojennych kawiarni artystycznych umożliwi kompatybilna ze stroną aplikacja mobilna na telefon, będąca multimedialnym przewodnikiem po okupacyjnej Warszawie. - Zwiedzający będzie mógł połączyć się ze stroną internetową i poznać historię miejsca, w którym się znajduje, a po przejściu dowolnej trasy otrzyma specjalny kod, który będzie mógł wymienić na bilet do teatru lub zaproszenie do jednej z warszawskich kawiarni - informują twórcy.

Przewodnik po kawiarniach

Dla odbiorców przywiązanych do tradycyjnych, papierowych wydań przygotowano przewodnik. Znalazło się w nim pięć map Warszawy z zaznaczonymi trasami wycieczek śladem kawiarni artystycznych, działających w latach 1939-1944. Główny spacer prowadzi do ośmiu najpopularniejszych lokali. Rozpoczyna się pod adresem tytułowej kawiarni "U Aktorek" (ulica Piękna 12), a kończy się przy Teatrze Polskim (ulica Karasia 2), w którego gmachu mieściła się "Kawiarnia-Bar".

Każda z wybranych kawiarni jest przybliżana poprzez prezentację repertuaru, sylwetek aktorów występujących w lokalu oraz za pomocą tekstów źródłowych i fotografii. Dodatkowo na wybranych stronach przewodnika dostępne są interaktywne pola. Ukryte w nich multimedia uaktywniają się na ekranie smartfona lub tabletu po uprzednim zainstalowaniu aplikacji mobilnej i wybraniu opcji SKANER, a następnie przytrzymaniu czytnika urządzenia przy oglą- danym obrazku.

Zdjęcia aktorów odsyłają do fragmentów przedwojennych filmów, a oznaczenia QR code pozwalają usłyszeć utwory muzyczne z dwudziestolecia międzywojennego i zapoznać się z dodatkowymi informacjami.