'Nie chcę, by wciąż mówiono: Paryż piękny, Kraków piękny, a Warszawa to dwa iPhony na pustym placu'

06.12.2017 12:57
Projekt centrum stolicy z przedwojenną siatką ulic zachwycił. Okazuje się, że przy tworzeniu projektu architekci współpracowali z mecenasem Janem Stachurą zajmującym się roszczeniami reprywatyzacyjnymi.
1 Wizualizacja Wizualizacja PIG Architekci

Reprywatyzacja w tle

Jan Śpiewak, miejski aktywista, założyciel stowarzyszenia Miasto Jest Nasze, obecnie działający w grupie Wolne Miasto Warszawa, w poście z 27 listopada napisał, że powód powstania projektu placu centralnego z przedwojennymi kamienicami może wcale nie być niewinny, jak mogłoby się wydawać.

Czytaj więcej na ten temat: Architekci stworzyli najlepsze centrum Warszawy i zachwycili ludzi. Zrobili to z premedytacją

Ujawnił, że projektanci z pracowni PIG Architekci, którzy twierdzą, że stworzyli go wyłącznie, żeby pokazać alternatywę dla centrum Warszawy, zasiadają w zarządzie Fundacji Rezurekcja, związanej ze słynnym mecenasem Janem Stachurą zamieszanym w aferę reprywatyzacyjną.

Oprócz niego, w zarządzie jest również deweloper Rafał Trusiewicz, jak pisze Śpiewak 'w przeszłości ściśle związany z Samoobroną', prezes i współwłaściciel Katharsis Development.

Mimo że projekt nie spełnia wymogów konkursowych na zagospodarowanie placu centralnego, ponieważ jest niezgodny z planem miejscowym placu Defilad (który zakłada stworzenie tam Muzeum Sztuki Nowoczesnej i siedziby Teatru Rozmaitości), spotkał się z wyjątkowo entuzjastycznym przyjęciem ze strony mieszkańców miasta.

2 Wizualizacja Wizualizacja PIG Architekci

To otwiera drogę do zmiany planu

Czy, tworząc projekt, zarząd fundacji, chciał wyłącznie zachwycić ciekawą wizją? Czy może celem jest przeforsowanie nowego projektu przy wsparciu mieszkańców, co wymagałoby uchwalonego lata temu planu zagospodarowania. Jan Śpiewak uważa, że nie jest to niemożliwe. Wystarczyłaby pozytywna decyzja Rady Warszawy.

Póki co nie zanosi się, żeby MSN miał powstać. Dlaczego? Bo Hanna Gronkiewicz-Waltz zreprywatyzowała w 2011 roku działkę tuż pod planowanym budynkiem! Działka trafiła w ręce przedsiębiorców związanych z Robertem Szustkowskim. Następnie biznesmen (niegdyś współwłaściciel restauracji Sowa i Przyjaciele) wyprowadził działkę na Cypr. Od tego czasu budowa muzeum stoi w miejscu. To otwiera drogę do zmiany planu - wyjaśnia.
3 Wizualizacja otoczenia Pałacu Wizualizacja otoczenia Pałacu PIG Architekci

Aby wywołać dyskusję

Tomasz Grzesik z pracowni PIG Architekci zaprzecza, jakoby projektanci mieli zamiar forsować taką zmianę. - Na razie nic takiego nie robimy - mówi. - Chcieliśmy po prostu wywołać dyskusję na temat tego, jak powinno wyglądać centrum Warszawy, ponieważ uważamy, że obecny plan miejscowy nie przywróci życia temu miejscu, sprzyja deweloperom, a nie mieszkańcom. Mamy też poczucie, że mieszkańcy nie mieli szansy wypowiedzieć się na ten temat - dodaje. 

Zaprzecza również, jakoby mecenas Jan Stachura miał wpływ na projekt lub to, co się z nim dzieje lub dziać będzie. - Już trzy lata temu zaczęliśmy pracować nad tą ideą. Fundacja Rezurekcja bardzo nam wtedy pomogła, udzielając dostępu do materiałów archiwalnych pokazujących, jak wyglądały kamienice w centrum Warszawy przed wojną. Jan Stachura był zaproszony jako znany varsavianista, który doskonale zna Warszawę i również wsparł nas wiedzą na temat wyglądu konkretnych kamienic. Dzięki temu moglibyśmy stworzyć wiarygodny plan miasta. Jednak, gdy tylko wybuchła afera reprywatyzacyjna, Jan Stachura został poproszony o opuszczenie fundacji - mówi Grzesik.

Przekonuje, że projekt ma pokazać wyłącznie ideę. Nieistotne jest również jego zdaniem to, że projektanci są członkami zarządu fundacji. - Nie ma tu żadnego drugiego dna zostaliśmy zaproszeni do Fundacji gościnnie. Chcemy po prostu usłyszeć, co na ten temat mają do powiedzenia ludzie. Warszawa cierpi na kompleks braku centrum, przed wojną ono tam było - dodaje.

4 Otoczenie PKiN obecnie Otoczenie PKiN obecnie PIG Architekci

Mamy przygotowany wniosek do Rady Miasta

Rafał Trusiewicz potwierdza to, co mówi Grzesik.

Chcieliśmy pokazać inną realizację pl. Defilad, która tworzy przestrzeń dla ludzi i nie podzieli trwale tego miasta na pół. Chcemy stworzyć mieszkania dla kilkunastu tysięcy ludzi, aby wróciło tam prawdziwe życie miejskie. Wystarczy spojrzeć na koncepcję z góry, aby zobaczyć pustkę, jaką realizacja obecnego pomysłu władz Warszawy stworzy. Ja nie godzę się na koncepcję dwóch pudełek zaprojektowanych przez Pheifera z placem na imprezy masowe. Nie w tym miejscu - mówi.

Jak dodaje, fundacja włożyła w to mnóstwo pracy. - Zrobiliśmy to jednak przede wszystkim w poczuciu elementarnej odpowiedzialności za przyszłe pokolenia  - podkreśla. - Ja nie chcę, żeby ciągle mówiono - Paryż piękny, Kraków piękny, Wiedeń piękny, Praga super, a Warszawa to dwa iPhony na wielkim pustym placu (mowa tu o budynku Teatru Rozmaitości i Muzeum Sztuki Nowoczesnej, które mają powstać zgodnie z pierwotnym planem, przyp. red.) - dodaje.

Plac Defilad prezentacja
materiały prasowe

Na pytanie, czy "idea" była jedyną motywacją dla stworzenia projektu, Trusiewicz odpowiada: Mamy przygotowany wniosek do Rady Warszawy o zmianę planu zagospodarowania przestrzeni. Ale jeszcze go nie złożyliśmy i nie wiem, czy to my powinniśmy być tym organem, który miałby to zrobić. Taki projekt musi realizować tylko spółka miejska bądź publiczna, w żadnym wypadku nie prywatny deweloper - podkreśla.

5 Niemieckie zdjęcie lotnicze wykonane tuż przed wybuchem powstania. 27 lipca 1944 roku. Jasne miejsca to puste parcele po domach zburzonych w efekcie niemieckich nalotów we wrześniu 1939 roku oraz bombardowań sowieckich w czasie niemieckiej okupacji. Niemieckie zdjęcie lotnicze wykonane tuż przed wybuchem powstania. 27 lipca 1944 roku. Jasne miejsca to puste parcele po domach zburzonych w efekcie niemieckich nalotów we wrześniu 1939 roku oraz bombardowań sowieckich w czasie niemieckiej okupacji. źródło: Dom Spotkań z Historią

Można to piękne miasto po 80 latach odbudować

Jak dodaje, fundacja planuje debatę na temat placu Defilad i projektu PIG Architekci, z udziałem autorytetów architektonicznych z całego świata. - Ściągniemy ich na debatę do Polski - bo można to piękne miasto po 80 latach odbudować - co jest projektem o międzynarodowej skali wyrazu - dodaje. 

O udziale Jana Stachury w projekcie mówi:

Pan mecenas Stachura, jako wybitny znawca zagospodarowania przedwojennej Warszawy, podzielił się z nami dużą wiedzą, w szczególności materiałami archiwalnymi, gdyż nie jest to projekt zrobiony "na kolanie". Gdy zaczął się szum wokół tych kamienic, zakończyliśmy konsultacje z nim i on się wycofał. Pracowaliśmy i pracujemy tez z innymi wspaniałymi znawcami przedwojennej Warszawy, w tym inspirowaliśmy się przykładowo takimi wydaniami, jak 'ostańce' Magadeleny Stopy. 

Jan Stachura w rozmowie z metrowarszawa.pl mówi, że zrezygnował z pracy w fundacji nie ze względu na aferę reprywatyzacyjną, ale stan zdrowia. O projekcie centrum Warszawy PIG Architekci wypowiadał się w samych superlatywach. Jednocześnie zaprzeczał, jakoby jego twórcy, a również on, chcieli zrealizować projekt, aby się wzbogacić. - Zarabia się na wysokich wieżowcach, nie na kilkukondygnacyjnej zabudowie. Dlaczego nikt nie może uwierzyć, że można coś zrobić dla idei? - przekonywał.

6 Chmielna róg Marszałkowskiej, po lewej kamienica przy ul. Chmielnej 41, po prawej stronie Chmielna 44 (wysoki budynek) i Marszałkowska 109, 1938 rok Chmielna róg Marszałkowskiej, po lewej kamienica przy ul. Chmielnej 41, po prawej stronie Chmielna 44 (wysoki budynek) i Marszałkowska 109, 1938 rok APW / Referat Gabarytów

Czy można zmienić plan?

Michał Czaykowski, Przewodniczący Komisji Ładu Przestrzennego mówi, że jest możliwa zmiana planu zagospodarowania przestrzennego. - Oczywiście, plany, również te już obowiązujące, się czasami zmienia, nawet w ramach planu pl. Defilad uchwalonego w 2010 r. została dokonana pewna niewielka zmiana na korzyść mieszkańców - wyjaśnia.

Czytaj więcej: Już wiemy, jak będzie wyglądał Plac Defilad! Miasto zaprezentowało projekty gmachu MSN i TR Warszawa

Jak dodaje, możliwe są również rewizje całych planów.

Trzeba się jednak zastanowić, jaki jest cel tych zmian. Żeby zmienić całą koncepcję, trzeba wszystko dobrze przeanalizować. Można spytać - gdzie byli ci planiści, gdy plan był uchwalany? Nie znam tego projektu, mowa o odtworzeniu przedwojennej siatki ulic na placu. Nie jestem pewien, czy to dobry pomysł. W 39 r. centrum Warszawy mieściło się w całkiem innym miejscu, pełniło inną rolę. Ja kocham przedwojenną Warszawę, ale dziś odtworzenie tego, co było, jest niemożliwe. Centrum Warszawy powinno pełnić zupełnie inną funkcję. Niska zabudowa i wąskie ulice? Na pierwszy rzut oka brzmi to absurdalnie. Plac miał pozostać placem. Zabudować zawsze można, ale to potem zostanie na lata - mówi Michał Czaykowski.

7 Plac defilad projekt Plac defilad projekt materiały prasowe

Już rozpoczęły się prace

Jak przekonuje Czaykowski, plan, zanim został uchwalony, na pewno był konsultowany z mieszkańcami. - Takie są procedury, inaczej byłby uchylony przez nadzór. Plany są wykładane, przeprowadzane są publiczne dyskusje. Taki plan trafia na obrady dzielnicy, która go opiniuje - wyjaśnia.

Jak dodaje, już rozpoczęły się prace nad realizacją obecnego planu zagospodarowania przestrzennego. - Muzeum Sztuki Nowoczesnej ma już przygotowany projekt muzeum. Już trwają prace ziemne związane z infrastrukturą kanalizacyjną, przygotowują grunt pod muzeum i teatr. Na dzień dzisiejszy plan jest - dodaje.

8 Muzeum Sztuki Nowoczesnej Muzeum Sztuki Nowoczesnej Pracownia Thomas Phifer and Partners. Widok z lotu ptaka/ materiały prasowe

Pięć prac konkursowych

Wizualizacje PIG Architekci z przedwojenną siatką ulic ujrzały światło dzienne w listopadzie, tuż po rozstrzygnięciu konkursu za plac centralny.

Czytaj więcej: Jak będzie wyglądał plac Centralny? Znamy pięć najlepszych koncepcji

6 listopada wyłoniono pięć finałowych propozycji. Projekty były oceniane pod względem programowym, przestrzennym, funkcjonalnym i architektonicznym. Autorzy najlepszych prac zostaną zaproszeni do negocjacji, a zwycięski projekt poznamy w pierwszym kwartale 2018 r.

Plac Defilad prezentacja
materiały prasowe

Wybór najlepszej pracowni, która opracuje projekt realizacyjny placu poprzedzą konsultacje społeczne, które zakończyły się 29 listopada. Zostanie zorganizowana również wystawa prac konkursowych, odbędą się liczne warsztaty i dyżury konsultacyjne.

Czytaj więcej: Aby mógł powstać, zlikwidowano sześć ulic i zburzono 80 kamienic! Tak wyglądała Warszawa bez Pałacu Kultury [ZDJĘCIA]

Komentarze (30)
Plac Defilad. Pokazali, że Warszawa może wyglądać jak przed wojną. Na tym nie poprzestaną
Zaloguj się
  • dugma134

    Oceniono 34 razy 26

    Nie wiem, co tam powinno być. Jedno dla mnie jest pewne:obowiązujący projekt z dwoma pudełkami na buty jest wyjątkowo brzydki. I absolutnie nie ożywi placu, który pozostanie wyrwą w śródmieściu. Zastanawiam się, komu się te "bunkry" spodobały.

  • blumkwist

    Oceniono 20 razy 12

    Niezależnie jaka idea czy też interes przyświecał twórcom tego planu, ważne jest żeby nie dopuścić do postawienia tych dwu pudłowatych hangarów w centrum miasta. Kolejną istotną kwestią, którą wywołał projekt pracowni PIG Arch. jest uświadomienie władzom i sobie samym, że chcemy miast stworzonego na ludzką miarę i skalę, nie chcemy natomiast żeby jakieś tajemne gremia bombardowały nasze miasta martwymi pudłami, które wywołują u wielu jedynie poczucie chłodu i niechęć do przebywania w takich przestrzeniach. Jeżeli są ludzie, którzy pragną aby takie koszmary architektoniczne powstawały, niech sadzą je sobie na swoich działkach.

  • dreadfulsam

    Oceniono 15 razy 9

    "Dlaczego nikt nie może uwierzyć, że można coś zrobić dla idei?"

    Dlatego, że deweloperzy nie pracują dla idei, tylko dla zysku. A twórcy tego projektu reprezentują deweloperów właśnie.

  • drobinka_a

    Oceniono 8 razy 6

    Mieszkam w Centrum Warszawy. Mam dość patrzenia na betonową pustynię, która teraz ma zostać " udekorowana " dwoma klockami z betonu. To przecież będzie w dalszym ciągu pusty plac na którym hula wiatr. Wolałabym aby koncepcja pięknych przedwojennych kamienic weszła w życie. Chciałabym móc z uśmiechem na ustach przemieszczać się między kamieniczkami niż oglądać się za siebie z przestrachem idąc przez pusty plac z betonowymi klockami.

  • leonia_a

    Oceniono 9 razy 5

    Bardzo bardzo dobry pomysł!!! Wizualizację robią ogromne wrażenie! Przestańmy się w końcu wstydzić tego jak wygląda centrum naszej stolicy i przywróćmy jej dawną świetlność… Nie chce dłużej patrzeć na obskurny Plac Defilad, a tym bardziej na 2 „iphony”….

  • welarg

    Oceniono 9 razy 5

    Nie chcę żadnych betonowych pustyń w środku miasta !

  • silthor

    Oceniono 1 raz 1

    Czy na pewno opis do zdjęcia numer 5 jest prawidłowy? Jak patrzę na to zdjęcie to niewiele z opisu pasuje. Większość widocznych kwartałów jest całkowicie wypalona, a tylko nieliczne domy mają jeszcze dachy. Ulice są wymarłe. Raczej wygląda to na zdjęcie krótko po powstaniu lub w trakcie, a nie przed jego wybuchem. A te białe kłęby wyglądają na dymy pożarów. Znalazłem niemal to samo zdjęcie tego terenu, z równie zniszczonymi kamienicami, ale z opisem, że jest z października 44. => nowawarszawa.pl/w-sercu-warszawy-wyburzono-kwartal-miasta/
    Znalazłem także zdjęcie dworca kolejowego widocznego na waszym zdjęciu z lewej strony, opisane jako pochodzące z lipca 44. Prezentuje ono dużo lepiej zachowane domy w pobliżu dworca niż na waszym zdjęciu. => warszawa.fotopolska.eu/22194,foto.html

  • doktorfreeman

    Oceniono 1 raz 1

    Tylko nie stawiać żadnych stalowo=szklanych klocków

  • wujekdolf

    Oceniono 2 razy 0

    pisiory poopowiadają co to nie zrobią (i za ile) a jak zwykle skończy się nijak - wreszcie odlepią się od koryta, przyjdą inni i nowy pomysł - tak się nigdy nic nie zrobi - może kiedyś to wpadnie do głowy tym na "górnych stołkach".

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX