Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

25.09.2017 10:00
W 1947 roku do Polski przybył student wydziału architektury Harvardu Henry Cobb. 21-latek był uczestnikiem wycieczki edukacyjnej, której celem było zapoznanie się z planami powojennej odbudowy europejskich miast. Podróżując po Polsce, przez cały czas robił zdjęcia. Wśród 100 fotografii, które przywiózł z wycieczki, znalazły się te przedstawiające całkowicie zniszczoną Warszawę.
1 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Wszyscy zachwycają się kolorowymi zdjęciami Henry'ego Cobba. Przypominamy więc historię z nimi związaną.

W 1947 roku do Polski przybył student wydziału architektury Harvardu Henry Cobb. 21-latek był uczestnikiem wycieczki edukacyjnej, której celem było zapoznanie się z planami powojennej odbudowy europejskich miast. Podróżując po Polsce, przez cały czas robił zdjęcia. Wśród 100 fotografii, które przywiózł z wycieczki, znalazły się te przedstawiające całkowicie zniszczoną Warszawę.

Nie trzeba się długo zastanawiać, co czyni je tak wyjątkowymi. Polacy zobaczyli zdjęcia dopiero po ponad 60 latach, gdy pojawiły się na profilu facebookowym 'Warszawa Nieznana'.

W 1945 r. w Warszawie zniszczonych było 72,1 proc. izb mieszkalnych, 90 proc. budynków zabytkowych, 90 proc. kubatury zakładów przemysłowych, 30 proc. powierzchni ulic ponadto wszystkie mosty, dworce kolejowe i lotniska.

2 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Na zdjęciu: Skrzyżowanie alei Sikorskiego (obecnie Al. Jerozolimskie) i ulicy Nowy Świat. Widoczne na pierwszym planie budynki pomiędzy alejami a ulicą Smolną zostaną wkrótce rozebrane. W 1947 r. trwała już odbudowa domów wzdłuż Nowego Światu na podstawie projektu Biura Odbudowy Stolicy. W jej wyniku wyrównano wysokość zabudowy całej ulicy do poziomu drugiego piętra. W ten sposób zrealizowano zasadę opracowaną ok. 1940 przez Miejską Komisję Opieki nad Zabytkami (działającą w latach 1935-1944), w myśl której Nowy Świat miał uzyskać stylizację z czasów 'Warszawy stanisławowskiej'.

3 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Henry Cobb w 1947 roku spędził w Warszawie tydzień. Pojawił się w Polsce w przełomowym dla powojennej historii kraju i kształtu odbudowy momencie. 3 lipca 1947 r. Sejm uchwalił ustawę o odbudowie stolicy.

Na zdjęciu: Plac Krasińskich z widocznymi ruinami pałacu Krasińskich i oficyny nad ulicą Bonifraterską, na pierwszym planie pomnik Jana Kilińskiego.

4 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Do odbudowy Warszawy włączyła się znacząca część społeczeństwa, także ci niechętni nowemu ustrojowi. Na wszystkich szczeblach instytucji kierujących odbudową działali przedwojenni specjaliści (architekci, inżynierowie, ekonomiści), wśród nich było wiele osób, które trudno posadzić o komunistyczne sympatie. Pracę przy odbudowie uważali za swój obowiązek (choć wielu z nich w następnych latach trafiło do więzień).

Na zdjęciu: Ruiny katedry św. Jana. Prace przy odbudowie katedry rozpoczęto w roku 1946 pod nadzorem Rady Prymasowskiej Odbudowy Kościołów Warszawy. Po odgruzowaniu i zabezpieczeniu zabytkowych elementów, w 1947 przystąpiono do pierwszych prac budowlanych. Opracowanie planu odbudowy Rada powierzyła Zakładowi Architektury Polskiej Politechniki Warszawskiej. Koncepcja prof. Jana Zachwatowicza polegała na przywróceniu świątyni jej pierwotnego kształtu na podstawie studiów historycznych elewacji.

5 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Zdjęcie ruin getta wykonane z przedwojennego skrzyżowania ulic Gęsiej i Zamenhofa w kierunku południowym. Na drugim planie widoczny kościół Narodzenia NMP oraz gmach Sądów Grodzkich przy ulicy Leszno (obecnie aleja Solidarności).

6 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Na odwiedzającym zniszczoną Warszawę Henrym Cobbie największe wrażenie zrobiły nie same ruiny miasta, ale właśnie ludzie.

- Bardzo mnie ekscytowało, jak planują odbudowę Warszawy; byłem pod wrażeniem ogromnego ducha tych osób. Tryskały energią, entuzjazmem i wiarą w to, co robią. A przecież kilka lat wcześniej przeżyły jakieś niewyobrażalne cierpienia i straty. Każdy, z kim rozmawiałem, przeszedł przez obóz koncentracyjny albo brał udział w Powstaniu Warszawskim. Dla mnie, młodego Amerykanina, który nie brał udziału w wojnie, było to czymś niesamowitym - wspominał w jednym z wywiadów.

Na zdjęciu: teren ruin getta w okolicach dawnego skrzyżowania ulic Nalewki i Świętojerskiej. Na zdjęciu junacy Ochotniczych Batalionów Odbudowy Stolicy (i być może junacy brygad międzynarodowych) pracujący przy odgruzowaniu terenu dawnego getta, przez który przejdzie w następnym roku aleja Nowotki (obecnie ulica gen. Władysława Andersa). Zdjęcie wykonane w okolicach dawnego skrzyżowania ulic Nalewki i Świętojerskiej w kierunku placu Muranowskiego (obecnie okolice skrzyżowania ul. Andersa i Świętojerskiej).

7 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Po powrocie do Stanów Zjednoczonych, Henry Cobb na łamach amerykańskiej prasy, bardzo entuzjastycznie wypowiadał się o projektach odbudowy Polski. Przykładowo w artykule 'Reconstruction: Poland', zamieszczonym w czasopiśmie 'TASK' w  1948 roku zwracał uwagę na ciągłość koncepcji planowania przestrzennego:

- Długoterminowe plany architektoniczne powstawały już w Polsce międzywojennej, w okresie wojny kontynuowano je za sprawą Rządu na Uchodźstwie oraz organizacji podziemnych. Na przykład plan generalny dla Warszawy był rozwijany podczas okupacji i pomimo utraty większości powstałej dokumentacji podczas Powstania Warszawskiego - pisał.

Na zdjęciu: skrzyżowanie alei gen. Władysława Sikorskiego (obecnie Aleje Jerozolimskie, generał Sikorski patronował alei w latach 1946-1949) i ulicy Nowy Świat widziane sprzed budynku Banku Gospodarstwa Krajowego. Widoczne na zdjęciu ruiny budynków pomiędzy ulicą Smolną a aleją zostaną wkrótce rozebrane. W następnym roku rozpocznie się odbudowa stojącego przy Nowym Świecie pałacu Branickich (obecnie siedziba Biura Stołecznego Konserwatora Zabytków oraz Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Warszawie). W miejscu skrzyżowania obecnie jest rondo Generała de Gaulle'a.

8 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Dla Polaków widok kolorowych zdjęć z lat 40. był czymś całkowicie zaskakującym. Kolorowe kopie robią niesamowite wrażenie, mimo że zburzona stolica była doskonale 'obfotografowana' chociażby przez Leonarda Sempolińskiego czy Zofię Chomętowską. Kolor uwspółcześnia fotografie, nadaje im realizmu. Siła oddziaływania zdjęć jest dużo większa niż w przypadku fotografii czarno-białych.

Na zdjęciu: Skrzyżowanie Świętojerskiej i Nalewek.

9 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Zdjęcie przedstawia widok z ulicy Mazowieckiej na plac Małachowskiego. Z lewej strony widoczny fragment ruin Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego (obecnie Muzeum Etnograficzne), którego odbudowa zacznie się już za kilka miesięcy. Widoczny jest również niezniszczony gmach Zachęty. Za nim, po drugiej stronie ulicy Królewskiej, pusta przestrzeń po rozebranych kamienicach oraz wysadzonym przez Niemców w 1944 roku pałacu Saskim, z którego pozostały jedynie arkady Grobu Nieznanego Żołnierza. W perspektywie widać ruiny Teatru Wielkiego.

10 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Na zdjęciu widać uszkodzony w czasie Powstania Warszawskiego wieżowiec Towarzystwa Ubezpieczeniowego 'Prudential' przy pl. Napoleona (obecnie pl. Powstańców Warszawy). Górna część budynku została trafiona potężnym pociskiem z niemieckiego moździerza "Karl" (kaliber 600 mm). Wieżowiec, przed wojną mieszczący biura i luksusowe mieszkania, został odbudowany z przeznaczeniem na hotel 'Warszawa'(obecnie od kilku lat w przebudowie). Odbudowany został również, widoczny z lewej strony, budynek Banku Kredytu Wzajemnego. Aktualnie mieści się w nim Warszawski Ośrodek Telewizyjny TVP.

11 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Na zdjęciu widać ulicę Szpitalną - widok w kierunku południowym od skrzyżowania z ul. Warecką. Na zdjęciu widoczne są zniszczone budynki przy wylocie ulicy Boduena.

12 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Zdjęcie przedstawia plac Zamkowy i ruiny Starego Miasta widziane od Krakowskiego Przedmieścia z widocznymi pozostałościami Kolumny Zygmunta.

Plac Zamkowy (widok od strony Krakowskiego Przedmieścia) wkrótce po wykonaniu przez Henry'ego N. Cobba tego zdjęcia został przecięty przez głęboki na 12 metrów wykop, w którym zbudowano tunel trasy W-Z. Widoczne z lewej strony ruiny domów przy Krakowskim Przedmieściu zostały rozebrane, a następnie zrekonstruowane po zakończeniu budowy tunelu.

13 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Na zdjęciu widać ruiny zabudowy ulicy Piwnej od strony placu Zamkowego. Po lewej stronie w głębi fasada kościoła pod wezwaniem św. Marcina.

14 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Zdjęcie przedstawia widok ulicy Boduena w kierunku ulicy Szpitalnej. W miejscu zburzonych budynków przy Szpitalnej widocznych w głębi powstanie kompleks hotelu 'Dom Chłopa'. Z prawej zabudowania pomiędzy ulicami Boduena i Przeskok są właśnie w trakcie rozbiórki. Dziś na ich miejscu stoi gmach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

15 Powojenna Warszawa Powojenna Warszawa Henry N. Cobb

Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto

Na zdjęciu uzupełnienie panoramy Warszawy z widokiem na ulicę Świętojerską i Nalewek.

Macie jakieś stare zdjęcia Warszawy, którymi chcielibyście się pochwalić? Może zdjęcia z dzieciństwa? Czekamy na Wasze mejle: metrowarszawa@agora.pl

Komentarze (182)
Kolorowe zdjęcia zniszczonej Warszawy. Trudno uwierzyć, że na tych ruinach powstało nowe miasto
Zaloguj się
  • zimmel

    Oceniono 136 razy 102

    Jakim prawem oddajecie domy wybudowane przez cały naród, zapomieliscie sędziowie jak wyglądała Warszawa po wojnie.

  • j.an

    Oceniono 107 razy 89

    Można oddać kasę a nie dom i potrącić koszty odbudowy,bo to cały naród w ramach programu odbudowy stolicy to robił.

  • pat1952

    Oceniono 156 razy 84

    Naród odbudował kraj i stolicę. A co odbudowali żołnierze przeklęci?

  • kotecka1

    Oceniono 105 razy 73

    Te zdjęcia trzeba stale pokazywać tym, którzy doprowadzili do zburzenia Warszawy i śmierci 200 000 cywilnych osób. Ci którzy takim stawiają pomniki i urządzają polityczne fety powinni siedzieć w więzieniu a nie piastować wysokich urzędów i rządzić Krajem.

  • 3-kuleczka

    Oceniono 87 razy 59

    jak to ? przeciez cegła na cegle, po 15 godzin na dobę Warszawę odbudowywali komuchy i złodzieje, ojcowie tych co teraz w KOD maszeruja oderwani od koryta
    To jak to jest, bohaterowie czy komunisci i złodzieje?
    Ludzie mieszkali po kilka rodzin w jednym pokoju, w sutenerach gdzie nie było niekiedy okien
    Kobiety miały zryte rece do krwi od pachania taczek czy odgruzowywania
    nikt nie pytał kto za to zapłaci, budowali dla siebie ! Stolicę, niekiedy o wodzie i chlebie
    Rodziny ubeckich kacyków w tym czasie dostawały jasne obszerne wille a ich dzieci zapraszane były do kręcenia filmów
    teraz te dzieci dorosły i opluwają, groża uczciwym Polakom, odbierajac im z trudem wywalczona wolnośc, chcąc zamknąc granice i robiąc wrogów z sasiadów
    Sytrasząc Rosja z którą w zgodzie i przyjażni zyje Słowacja, Węgry itd itd
    KTO STOI PO DOBREJ STRONIE A KTO TAM GDZIE ZOMO ???????????????

  • starblast

    Oceniono 77 razy 41

    Tak się kończy zabawa w powstanie. Mam szacunek dla powstańców, zwykłych żołnierzy, dzieci, młodych czy starych, którzy brali udział w tej bezsensownej walce. Wykonywali rozkazy, chcieli się zemścić za lata upokorzeń i okupacji, poczuć się wreszcie wolnymi ludźmi.

  • baby1

    Oceniono 36 razy 32

    Jak już na tych ruinach powstało nowe miasto, to paru cwaniaczków postanowiło je sobie zabrać. Tzw. "reprywatyzacja" to było jedno wielkie kurestwo.

  • radix10

    Oceniono 68 razy 32

    Na rządy komunistyczne w Polsce patrzeć trzeba nie tylko przez pryzmat niewątpliwych zbrodni na narodzie, ale trzeba także brać pod uwagę, że np. Warszawa została odbudowana w czasie ich rządów.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX