PO usunie pomnik smoleński 'po tym, jak PiS straci władzę'? To nie byłaby pierwsza zlikwidowana rzeźba w stolicy

'Każda epoka i każda narracja historyczna ma swoje pomniki' - pisze autor bloga Pańska Skórka. Warszawa nie jest oczywiście wyjątkiem. Przez lata w stolicy stanęło wiele pomników, o których nikt już nie pamięta. Dlaczego? Bo zostały zdemontowane. Nowe czasy przyniosły zmiany i trzeba było je usunąć. 
Pomnik Ofiar Katastrofy Smoleńskiej na pl. Piłsudskiego Pomnik Ofiar Katastrofy Smoleńskiej na pl. Piłsudskiego fot: maps.google.pl/ Marta Kondrusik

"Rozbierzemy pomniki"

Zdaje się, że temat pomników będących znakiem czasów, odżywa również współcześnie. Wielu uważa, że decyzja o pojawieniu się pomników poświęconych ofiarom katastrofy smoleńskiej oraz rzeźba Lecha Kaczyńskiego, które mają wkrótce stanąć w Warszawie, to również znak czasów. 

Co więcej, niektórzy już teraz wróżą im krótką karierę. Jarosław Szostakowski, lider klubu PO w Radzie Warszawy, zapowiedział, że pomnik ofiar smoleńskich, który ma stanąć na pl. Piłsudskiego, zostanie rozebrany "po tym, jak PiS straci władzę".

Czy nowe pomniki faktycznie zniknął wraz ze zmianą władzy? Nie wiadomo. Póki co trwa budowa.

Czytaj więcej:  Pomnik ofiar katastrofy smoleńskiej stanie na pl. Piłsudskiego! Komitet budowy podał dokładną lokalizację

W międzyczasie zobaczcie kilka pomników, które powiew nowego ustroju usunął z ulic stolicy. 

Pomnik oficerów-lojalistów poległych w Noc Listopadową w Warszawie Pomnik oficerów-lojalistów poległych w Noc Listopadową w Warszawie Fot. Wikimedia Commons

Pomnik oficerów-lojalistów poległych w Noc Listopadową

Ten 30-metrowy obelisk znajdował się kiedyś na placu Saskim. Władze rosyjskie poświęciły go siedmiu polskim oficerom, którzy ponieśli śmierć z rąk powstańców w Noc Listopadową.

Odsłonięto go w pierwszą rocznicę wybuchu powstania listopadowego w 1841 roku. Nie trzeba chyba tłumaczyć, że nie cieszył się popularnością wśród warszawiaków. Wielu z nich nazywało go "pomnikiem hańby".

Rozebrano go dopiero w 1917 roku. Wystąpili o to socjalistyczni działacze Rady Miasta, a zgodę wyrazili okupacyjne władze Niemiec. 

Bitwa o Olszynkę Grochowską

Bitwa o Olszynkę Grochowską to jedno z ważniejszych starć powstania listopadowego. Gdy powstanie upadło, władze rosyjskie nie chciały, aby Polacy kojarzyli je ze zrywem narodowościowym. Upamiętnił jednak poległych bojowników. 

"Sęk tylko w tym, że poświęcono go pamięci poległych żołnierzy carskich, a powstańców określono na pamiątkowych tablicach jako 'buntowników'" - pisze Pańska Skórka.

Nic dziwnego, że gdy tylko Polacy odzyskali kontrolę nad własnym państwem, pomnik zniknął. Bitwę o Olszynkę Grochowską upamiętnia obecnie symboliczny krzyż, będący jednocześnie zbiorową mogiłą poległych powstańców listopadowych. 

Kurhan poległych pod Olsztynką Grochowską
Fot. Wikimedia Commons

Obelisk Wernera von Fritscha w Warszawie Obelisk Wernera von Fritscha w Warszawie Fot. Wikimedia Commons

Pomnik Wernera von Fritscha

Kim był Werner von Fritsch? Hitlerowskim generałem - jednym z dwóch generałów Wehrmachtu, który poległ w czasie kampanii wrześniowej. Jego śmierć upamiętniał wielki obelisk ustawiony w Warszawie. Znajdował się przy dzisiejszej ul. Łodygowej w dzielnicy Targówek na Zaciszu. 

Pomnik nie stał tam jednak długo. Odsłonięto go w 1939 r., a zniknął już w 1944 r. - zniszczyli go powstańcy warszawscy, którzy walczyli na Pradze.

Pomnik Poległym w Służbie i Obronie Polski Ludowej Pomnik Poległym w Służbie i Obronie Polski Ludowej Fot. Wikimedia Commons

Pomnik Poległym w Służbie i Obronie Polski Ludowej

Pomnik powstał w hołdzie dla ludzi, którzy w pierwszych latach Polski Ludowej polegli "dla niej i jej rozwoju" - jak głosił opis rzeźby. Jego fundatorem miał być wdzięczny naród, który strzegł swojego dorobku. 

Ogromny 60-tonowy pomnik z granitu stanął na placu Żelaznej Bramy w Warszawie w 1984 r. Nie stał tam jednak długo. Już w 1991 r. został zdemontowany i wywieziony na teren bazy Zarządu Dróg Miejskich w Warszawie na Żeraniu. Jego fragmenty wciąż można oglądać w parku pomników Fundacji Minionej Epoki w Rudzie Śląskiej.

W dawnym miejscu zastąpiła go rzeźba Tadeusza Kościuszki. 

Pomnik Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie Pomnik Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie Fot. NAC

Pomnik Feliksa Dzierżyńskiego

Żelazny Feliks, Krwawy Feliks i Czerwony Kat - to tylko niektóre z przydomków, które nadawano Feliksowi Dzierżyńskiemu. Znany jest przede wszystkim jako twórca i szef pierwszych sowieckich organów bezpieczeństwa. Metody tortur, które opracował, były okrutne.

Władze komunistyczne doceniały go jednak tak bardzo, że w imię Dzierżyńskiego nosił obecny plac Bankowy w Warszawie. To jednak nie wszystko - na jego środku stanął również pomnik Żelaznego Feliksa. 

Pomnik Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie
Fot. NAC

Pomnik był tam przez prawie 40 lat. Zdemontowano go dopiero w 1989 roku, a w jego miejscu stanął Juliusz Słowacki. 

Pomnik Marcelego Nowotki Pomnik Marcelego Nowotki Fot. Fotopolska

Pomnik Marcelego Nowotki

Marceli Nowotko był działaczem komunistycznym i pierwszym przywódcą Polskiej Partii Robotniczej. W okresie PRL-u jego imieniem nazwano szkoły, zakłady pracy i ulice (w Warszawie nosiła je obecna ul. Andersa). W wielu miejscowościach odsłonięto również tablice i pomniki poświęcone jego pamięci. Jeden Nowotko stanął również w Warszawie. 

Pomnik Marcelego Nowotki w Warszawie
Fot. Fotopolska

Pomnik Marcelego Nowotko - stalowa głowa wpasowana w skrzydła - umieszczono przed ówczesnymi Zakładami Mechanicznymi im. Marcelego Nowotki na ul. Fort Wola 22. Gdy w 1991 r. zakład zmienił nazwę na Zakłady Mechaniczne PZL-Wola, sprzed budynku zniknął też jego dawny patron. 

***

Pamiętasz, któryś z tych pomników? Masz zdjęcia? Podziel się swoimi wspomnieniami. Napisz do nas na metrowarszawa@agora.pl lub w wiadomości prywatnej na Facebooku.

Więcej o:
Komentarze (70)
Zburzone pomniki w Warszawie. Pomniki PRL, II wojna światowa
Zaloguj się
  • mikejar

    Oceniono 37 razy 31

    ZROBMY WSZYSTKO ABY TE POMNIKI NIE ZOSTALY POSTAWIONE. !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
    Kaczy " kuper" robi wszystko aby jeszcze bardziej sklocic POLAKOW. !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
    Podstepem zawladneli PLACEM PILSUDSKIEGO Te pomniki tak tam pasuje jak WOLFGANGOWEJ tytul " czlowieka wolnosci" Ale robia sobie JAJA a podatnik placi. !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

  • zmichalg1

    Oceniono 46 razy 30

    W rozwalaniu pomnika Dzierżyńskiego brałem udział OSOBIŚCIE.
    Do dziś fragment płaskorzeźby z cokołu zdobi ścianę mojego pokoju. Jak Felkowi jest smutno, to mu gram na flecie "Międzynarodówkę". Od razu mu się humor poprawia :-).
    Pomnik Kaczki też chętnie rozwalę i fragment powieszę obok Felka.

  • sil.m

    Oceniono 36 razy 28

    "Przyzwoitym warto być a nie udawać."
    Budować uczelnie, laboratoria, żłobki, szkoły, drogi i fabryki a nie pomniki ,obeliski i zakładać kajdanki wolnym ludziom protestującym pokojowo przeciw złym poczynaniom władzy. . Potrzebni nam inżynierowie, dobrzy fachowcy a nie grabarze i kulsony. Czy to tak trudno zrozumieć i wytłumaczyć prezesowi jak brzmi art.7 konstytucji RP i ci co tego artykułu nie przestrzegają są przestępcami wobec najwyższego prawa jakie ustanowił naród? Pycha JK nie pozwala na akceptację osiągnięć innych – mądrzejszych i lepszych. To nie postęp i rozwój – to droga do upadku , promowania miernot i usłużnych w pis jajcarzy.
    Termin "naprawa stadniny‘- to padnięte konie, „ratowanie puszczy” – to wycinka drzew,„dobra zmiana” – to ogólna „demolka szkolnictwa, administracji, wojska i sądów”.
    Usłużni prokuratorzy Zbynia wykonają określone i ukierunkowane akrobacje: salto bokiem w tył,
    skok przez kota z łamaniem kręgosłupa i szpagat z hakiem by pisim włos z głowy nie spadł. Dążą do
    powrotu dawnego systemu gdzie o losie człowieka będą decydować „sygnaliści”, partyjne gremia i
    sądy pod ich nadzorem.
    "pis - to bolszewizm, infantylny autorytaryzm, pogarda dla ludu".

  • drakaina

    Oceniono 21 razy 17

    Usuwać należy pomniki brzydkie, źle zaprojektowane, niepasujące do otoczenia. Artystycznie dobre należy zostawiać, zawsze można im dodać kontekst, który wyjaśni okoliczności ich powstania. Niestety w amoku po 1989 usunięto sporo pomników artystycznie ciekawych, a ideologicznie wrażych, a zamiast tego zaczęto stawiać koszmarki, upamiętniające głównie papieża, ale i Kaczyńskich, a czasem całkiem sensowne wydarzenia (okropni legioniści Piłsudskiego w Krakowie). Przyjęte projekty pomników smoleńskich są koszmarne...

  • marcin5050

    Oceniono 11 razy 11

    1841 rok wygląda na 10-lecie od wybuchu Powstania Listopadowego.No, ale to tak dawno było...

  • aronia0

    Oceniono 17 razy 11

    Jezu, jaki ten pomnik ofiar smolenskich jest szpetny. W ogole nie pasuje do Placu Pilsudzkiego. Czy to jakas piramida Inkow czy Aztekow? Co ma symbolizowac? Piramidy symbolizowaly bliskosc zmarlego wladcy z bogami, ale co to ma wspolnego ze Smolenskiem? No, chyba, ze bedzie to taka wysoka drabinka, na ktora bedzie wchodzil mlaskacz na miesiecznicach.

  • krzy-czy

    Oceniono 10 razy 10

    ... W PIERWSZĄ ROCZNICĘ.....W 1841 roczku......

  • justas32

    Oceniono 15 razy 9

    Kaczyńskiego i smoleńskich też rozbierzemy. Bo my nie lubimy autorytaryzmu ...

  • trustful

    Oceniono 8 razy 8

    Proponuję ustawić pomnik smoleński w pobliżu terminala lotniczego na Okęciu.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX